Beschrijving

Recensie

Vrijdag is de hel minder heet

Hilde Ureel, 22 januari 2015
Thara en Sajid zijn zus en broer uit een Brusselse moslimfamilie. Allebei hebben ze het moeilijk om met het grote cultuurverschil tussen de buitenwereld en het leven bij hen thuis om te gaan. Ze steunen elkaar hierbij wel maar Thara heeft het veel moeilijker dan Sajid om zich aan de regels van de islam te houden. Wanneer haar vader te weten komt dat ze verliefd is op een Belgische jongen escaleert de situatie thuis en ziet ze geen andere uitweg dan te vluchten. Sajid krijgt de opdracht om de eer van de familie te redden. Hierdoor komt hij helemaal tussen twee vuren terecht: hij wil zijn vader niet teleurstellen maar hij kan ook onmogelijk zijn zus iets aandoen.
Het spanningsveld tussen de twee culturen wordt op een intense manier beschreven. Je voelt heel goed aan hoe moeilijk het voor jongeren moet zijn om op te groeien in onze westerse cultuur maar telkens opnieuw geconfronteerd te worden met de conservatieve denkbeelden van hun godsdienst.
Het verhaal is zeer aangenaam om te lezen doordat het afwisselend vanuit het standpunt van Thara en dat van Sajid geschreven werd. Bij Thara heb je de indruk dat zij al duidelijk gekozen heeft voor de westerse cultuur ook al knaagt regelmatig de twijfel. Sajid echter wordt echt heen en weer getrokken en kan nog geen keuze maken; de loyaliteit naar zijn vader toe is even groot als zijn broederliefde.
De auteur slaagt er heel goed in de sfeer van de verschillende locaties in het boek weer te geven.
Soms krijg je even het gevoel dat er te veel elementen in het boek verwerkt zitten (waarom woont Thara's vriendje niet gewoon thuis bijvoorbeeld?) waardoor het verhaal niet altijd even geloofwaardig is. Toch is het een heel boeiend en zelfs zeer leerzaam boek. Bovendien is het zeer verzorgd uitgegeven; er is veel zorg besteed aan de nummering van de hoofdstukken, het lettertype is aangenaam en de lay-out is heel aantrekkelijk.
Een aanrader voor elke jongere in onze multiculturele samenleving.
22 januari 2015© Pluizer159http://www.pluizer.be
Leny Verhoeven
Sajid (14) en Thara (16) zijn leden van een islamitisch gezin dat in Brussel woont, waar hun vader een tapijthandel heeft. Als bekend wordt dat Thara omgaat met een niet-gelovige jongen, heeft ze een groot probleem. Haar vader dwingt haar te trouwen met iemand anders, en als Thara haar vriend achterna reist, krijgt Sajid een afschuwelijke opdracht. Een heftig, aangrijpend verhaal dat wisselend vanuit het perspectief van Sajid en Thara wordt beschreven. Daardoor krijg je als lezer de mogelijkheid je in beide jongeren te verplaatsen. Ze worstelen allebei met het feit dat ze hun islamitische achtergrond niet willen verloochenen, maar dat ze ook mee willen doen met het leven in Brussel. De auteur neemt de lezer op meeslepende wijze mee in de levens van deze twee jongeren. Daarbij spelen de relaties met en tussen hen, hun ouders en broer Kardal een belangrijke rol. De spanning in het verhaal wordt opgebouwd, met een climax tot gevolg. Achterin staat een verklarende woordenlijst van cursief gedrukte Arabische termen die in het boek voorkomen. Vanaf ca. 13 jaar.
© NBD Biblion
Vrijdag is de hel minder heet gaat over het uiteenvallen van een Turks gezin vanaf het moment dat Thara's vader te weten komt dat zijn dochter er een relatie op nahoudt met Jacobus, een niet-moslim. De jongste zoon, Sajid, krijgt een pistool om Thara te doden en zodoende de schande uit te wissen. Wanneer hij dat op een vrijdag doet, zou de hel minder heet zijn, en dus de straf van Allah milder. De belangrijkste reden om Sajid met de opdracht te belasten, is omdat die er als minderjarige in de seculiere wereld niet zo’n zware straf voor zal krijgen. Sajid heeft echter een vertrouwensrelatie met Thara en zal zijn zus nooit doden. Tegenover zijn vader moet hij echter de schijn ophouden tot hij weet waar Thara naartoe is gevlucht en of ze veilig is.
Eerwraak is helaas een nog dagelijks voorkomende praktijk in Turkije en landen in Azië als Afghanistan en Pakistan. Ook in Nederland en Vlaanderen worden we af en toe opgeschrikt door berichten over broers of vaders die meisjes doden. Vera Van Renterghem weet de clichés te vermijden, al  lijkt de typering van Thara’s ouders meer geënt te zijn op de eerste generatie Turkse immigranten dan op latere generaties. Het is opvallend dat mogelijke andere familieleden en bijvoorbeeld ook klasgenoten of vrienden nauwelijks een rol spelen. Dat het verhaal geen volledig happy end heeft gekregen, sluit beter aan bij de realiteit dan verhalen waarin bijvoorbeeld slachtoffers van dreigende eerwraak een totaal nieuw leven gaan leiden en alle banden met hun familie en verleden doorsnijden. Dat Thara’s vriend Jacobus circusartiest is, levert een aantal mooie metaforen op, maar komt niet echt waarschijnlijk over. Net zomin als de norse oude man in de rolstoel, die een actieve rol blijkt te hebben gehad in de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog en als geen ander weet dat degenen die je doodt, je de rest van je leven zullen blijven achtervolgen. Dat eerwraak een culturele traditie is en niet gelegitimeerd kan worden door religie, wordt één keer expliciet benoemd. Het is ironisch genoeg Jacobus, die uiteindelijk toch niet voor Thara kiest en alles lijkt weg te lachen, die uitlegt dat 'wie eerwraak uitoefent en bij zijn godsdienst bevestiging zoekt' dat doet 'omdat hij bang is'.
Het wisselende perspectief – dat van Thara en van Sajid – draagt bij aan de voortdurende spanning. Het zorgt er tevens voor dat de lezer met hen allebei kan meevoelen. Ook wordt hierdoor duidelijk dat zowel meisjes als jongens in een traditioneel Turks moslimgezin niet altijd de vrijheid hebben om belangrijke keuzes zelf te maken, tenzij ze breken met hun familie.
Van Renterghem slaagt er steeds goed in om situaties en sferen in geuren en kleuren te beschrijven. De auteur lijkt zich ook zeer goed gedocumenteerd te hebben over de gewoontes en gebruiken in een traditioneel Turks moslimgezin. Dat ze de rituele wassing voor het gebed maar voor de helft beschrijft, en ook abusievelijk vermeldt dat hierbij zeep wordt gebruikt, is dan ook vreemd. 
[Karen Ghonem-Woets]
Copyright (c) Vlabin-VBC20140930http://www.deleeswelp.be