Beschrijving

Recensie

Anneke van Ammelrooy
De auteur noemt zijn verhalen met inspecteur Zeik 'persiflages' op de literaire thriller, maar dat is te veel eer. Het zijn verhaaltjes zonder plot die hij gebruikt om zijn poep-pies-ballen-kut-tieten-humor op zijn - volgens hem - oerstomme mede-Vlamingen los te laten. Daartoe behoren ook de Gentse rechercheurs die in 1961 de moord op de poetsvrouw van de bekende Belgische schrijver Hugo Claus moeten oplossen. Claus, 'een gore, driekwart krankzinnige artiest' is de hoofdverdachte, maar is op tournee in Nederland. De rechercheurs hebben geen andere methode dan potentiële verdachten op de man af te vragen of ze de poetsvrouw vermoord hebben. Tijdens elk verhoor laten ze zich vollopen. Er zit tot op het eind geen enkel schot in de zaak, de auteur wil vooral uitpakken over de almaar mislukkende seksrelaties van de rechercheurs. Het verhaal volgt het stramien van een absurde werkdag en wat Zeik en collega's daarna doen in hun vrije tijd. Alleen daarin steekt wat persiflage, omdat ook in de literaire thriller moeizaam speurwerk wordt gecombineerd met problemen in huwelijken en erotische relaties. Voor de liefhebbers van Brusselmans' humor, teksten die zich lenen om in ladderzat gezelschap voorgedragen te worden: veel vrouwvijandigheid en verre van politiek correct.
© NBD Biblion

Sperma achter de komma

Filip Huysegems, 04 september 2015

Een thriller die je kunt lezen in de eerste, de tweede en de derde graad:Zeik en de moord op de poetsvrouw van Hugo Claus van Herman Brusselmans.

'Ach, wat haat ik de mensheid.' Herman Brusselmans, in Humo, 30 december 2014. 'Toevallige voorbijgangers', vernemen we nog, zou hij het liefst 'lastigvallen door hen een paar keutels van m'n hond Eddie in het haar te smeren'. Dergelijke smeerpoetserij gebeurt voorlopig alleen in zijn literaire oeuvre, waarvan de jongste roman Zeik en de moord op de poetsvrouw van Hugo Claus heet.

Maak kennis met inspecteur Jean-Pierre Zeik, zijn collega's El Bazaz, Broekgat, Selma Compas, en commissaris Übertrut. Misschien speelt er al een glimlach om uw lippen bij zulke jolige namen. Dan bent u goed op weg een fan van dit boek te worden.

Martha De Maeseneere, de doodbrave poetsvrouw van Hugo Claus, is niet meer. De verdenking rust lang op 'dat derderangsschrijvertje', neergezet als een onbehouwen boerke, maar hij blijkt onschuldig. Wie was het dan wel?

Je kunt deze roman in de eerste graad lezen, en je verlustigen aan de balorige humor: 'M'n moeder had geen baantje, behalve in de grote oorlog als rondstrooier van confetti om een vrolijke sfeer te scheppen in die toch wel verschrikkelijke tijden.' Of korter en krachtig, Zeik die een liedje zingt: 'Mozes sloeg met z'n staf op de rots/ Daaruit spoot toen een hele straal kots.' Als u hiermee hard kunt lachen, bent u goed op weg dit boek goed te vinden.

Op de schop

Maar deze Zeik kun je ook in de tweede graad lezen, en dan wordt de constructie interessant. Dan valt algauw op dat, elke keer wanneer er sprake lijkt van een karakteropbouw of een richtinggevende gebeurtenis, er achter een komma wel een bananenschil klaarligt, of een klad groene zeep, of een sliert sperma, om die verwachting onderuit te halen. Om een idee te geven: inspecteur Selma, in een innerlijke dialoog, geeft lucht aan haar brandende ambitie. Hé, misschien is hier buiksprekend de auteur aan het woord met een maatschappelijk statement, want Selma is een uitsnede van de naam Brus-selma-ns! Zij dus: 'Wanneer komt de juveniele revolutie? Ik zal spuwen in de bek van de machthebbers. Wie ouder is dan veertig moet het vuur ingejaagd. Grijze haren, grijze baarden, weg met al hun waarden.' Waarna prompt volgt: 'Vrije seks voor iedereen, met z'n allen op elkaar! Licht hijgend begaf ze zich naar het toilet, waar ze hard en kort masturbeerde.'

Alle conventies van de detectiveroman passeren, en altijd ontsporen ze in de absurditeit. Dat zou je een parodie kunnen noemen, maar de onttakeling gaat verder. Niet alleen de regels van de thriller gaan op de schop, ook - traditiegetrouw - die van het goed fatsoen (want schuttingtaal à gogo), die van de deugdelijke communicatie (dialogen gaan nergens heen), zelfs de ordentelijke zinsbouw moet eraan geloven. Commissaris Übertrut praat namelijk cut-up-taal. 'Aha, 't vat koffie in ratjetoe. Met vrouwen niks dan poeder. En nu aan het werkzaam. Maar eerst ga ik flierefluit piekeren in eigen nat.' Dit alles geeft dit boek dadaïstische trekjes, een Donaat de Riemaecker waardig. De Riemaecker is een door Zeik bewonderde, 'negentiende-eeuwse dadaïst', die ook al in een vorige roman opdook.

Leuter en kak

Is dit een geslaagde oefening? Alle dada ten spijt is het niet meteen mijn kopje zeik, om zo te zeggen, maar niettemin, laten we dit boek ook eens in de dérde graad bekijken. Waarom schrijft Brusselmans zo tegendraads, smerig, en doldriest? Het antwoord: ach, wat haat hij de mensheid! Niet Janneke of Mieke, of u en mij, want de persoon Brusselmans is een voorkomende en beleefde meneer, zoals iedereen zal bevestigen. Nee, het gaat om de Mensheid, die zijn leden oplegt om beleefd te zijn tegen mekaar, die verbiedt om een vrouw te nemen die je niet kunt krijgen, die zegt dat je niet te pas en te onpas kunt 'rukken aan je leuter' of met kak mag knoeien; die oplegt dat een zin deugdelijk in mekaar moet zitten, en een betoog ergens naartoe moet gaan. Enzovoort.

Dat kost een mens energie, dag in dag uit, en voor de ene is het al meer zwoegen dan voor de andere. Voor sommigen doet het dan deugd om, voor de duur van een tekst, in het reservaat Brusselmans, zich van dat juk bevrijd te voelen. De energie die je zo spaart, kun je daar vrijelijk laten lopen en alle kanten uit laten spetteren. De hoorbare manifestatie daarvan is de lach. Wel, als u zich hierin herkent, bent u goed op weg een fan van dit boek te worden.

HERMAN BRUSSELMANS

Zeik en de moord op de poetsvrouw van Hugo Claus.

Prometheus, 192 blz., 14,95 euro.

Verschijnt op 8 september

De auteur: volgens zijn eigen website 'een van de meest verguisde Vlaamse schrijvers'.

Het boek: deel twee van een trilogie literaire thrillers.

ONS OORDEEL: voor de fans.

FILIP HUYSEGEMS ■

04 september 2015© De StandaardPagina 9