Beschrijving

Recensie

Wim Fiévez
Heruitgave t.g.v. zijn tachtigste verjaardag van drie vroege werken van de alom geprezen Vlaamse schrijver (1923), alle ontstaan in de jaren '60 en '70. Ze zijn onderling verbonden door hun experimentele vorm, en inhoudelijk door de existentiële problematiek van dood, zinloosheid van het leven, protest tegen oorlog en de katholieke kerk. De romans hebben niets van hun indringendheid verloren. Veel passages hebben een autobiografische achtergrond. Om die reden is het vraaggesprek met de schrijver door Lex Bohlmeijer (30 blz.) dat aan het slot van het boek is toegevoegd extra interessant. Ook toegevoegd aan het boek is een fragment van zijn nieuwe roman, 'Terrasjes pikken'. Paperback; kleine druk.
© NBD Biblion
Op 8 januari 2003 is Ivo Michiels tachtig geworden en zijn uitgever heeft die verjaardag onder de aandacht willen brengen door drie klassieke 'romans' van de nog altijd even springlevende en enthousiaste auteur in één band samen te brengen. Dat het om drie werken gaat, kan geen toeval zijn. Het getal drie, de driehoek en de triptiek zijn structurerende elementen bij uitstek in het oeuvre van Ivo Michiels, waarin drie kunstvormen met elkaar vermengd worden en voortdurend in elkaar overvloeien: de plastische kunsten, de film en de literatuur. Het afscheid (1957) en Het boek alfa (1963) zijn hiermee aan hun 18e druk toe, Orchis Militaris (1968) aan zijn vijfde.

Voor Michiels zelf betekende Het afscheid zijn tweede en eigenlijk debuut na de dichtbundel en de tendensromans en verhalen die tussen 1946 en 1953 gepubliceerd werden. Het afscheid, een aangrijpende roman over de zekerheid van de onzekerheid en over het verschrikkelijke van de noodzaak de geliefde anderen te moeten achterlaten, werd bekroond met de Arkprijs van het Vrije Woord in 1958, verfilmd in 1966 en op het Festival van Venetië bekroond voor het scenario en de dialogen. Samen met Het boek alfa heeft het gedurende twee decennia op de verplichte lectuurlijst van scholieren gestaan.

Met Het boek alfa debuteerde Michiels nog maar eens, nu met experimenteel proza zonder traditionele personages en plot, op fascinerende wijze combinerend wat Samuel Beckett het 'Miteinander' en het 'simultane' genoemd heeft, geschreven in een lichamelijke taal die evenzeer gehoord als gelezen moet worden. Het verhaal van erkenning van schuld en verwerping van lafheid is een revolte tegen de geschreeuwde taal van het bevel. In Orchis Militaris is een soortgelijke kreet van weerzin te beluisteren, deze keer tegen de vernederende onderwerping.

Orchis Militaris is een dialoog tussen een soldaat die in de modder van een greppel dekking zoekt tegen het vernietigend oorlogsgeweld en een patiënt in een hospitaal die in een modderbad genezing hoopt te vinden.

In een uitgebreid interview met Lex Bohlmeijer dat op de herdruk van zijn romans volgt onder de titel 'Ivo Michiels en de wil tot leven' gaat Michiels uitgebreid in op zijn werk, ook op de tiendelige 'Journal brut'-cyclus die hij twintig jaar geleden begon met De vrouwen van de aartsengel (1983) en in 2001 beëindigde met De mirakelen, Elizabeth, de mirakelen (Li 2001, p. 608). Maar voor Ivo Michiels komt aan het feest van het schrijven, de verrukking van het vertellen en de uitdaging in woorden van zijn en onze vergankelijkheid geen einde. Als afsluiting van het verjaardagsgeschenk aan de lezers van Ivo Michiels bezorgt de uitgever ook al een fragment van dertig bladzijden uit Terrasjes pikken, het eerste deel van een nieuwe romancyclus die in 2004 zal verschijnen. Het belooft opnieuw een onvervalste, sprankelend eigenzinnig boek van Michiels te worden met de vaste kenmerken: de tekst als partituur om mee te zeggen, als geschrift om de lezer mee te raken, aan te raken, als verzameling van de zoveelste ikjes van Henri Ceuppens, als l'aventure d'une écriture, als verhaal dat pas een verhaal is "door de manier waarop het uit de gorgel van de taal te voorschijn komt" (Michiels in 'Standaard der Letteren', 30.01.03). [Joris Gerits]
Copyright (c) Vlabin-VBC20031231http://www.deleeswolf.be

Details

Titel
Het afscheid ; Het boek Alfa ; Orchis Militaris
Auteur
Ivo Michiels
Interviewer
Lex Bohlmeijer
Taal
Nederlands
Uitgever
Amsterdam : De Bezige Bij, 2003
377 p.
Bevat
Ivo Michiels en de wil tot leven / Lex Bohlmeijer
Terrasjes pikken : fragment
ISBN
90-234-1012-2 (paperback)
9789023410126
Doelgroep
Volwassenen