Beschrijving

Bezonken rood

Boek
Nederlands
Uitgegeven
door Atlas Contact in
Samenvatting
Bij de dood van zijn moeder herinnert de schrijver zich weer de gebeurtenissen in het Jappenkamp die tot een verwijdering tussen hen geleid hebben.

Recensie

Redactie
Bij de dood van zijn moeder - met wie hij al jaren geen contact meer had - herinnert de schrijver zich weer de gebeurtenissen die tot die verwijdering geleid hebben. In zijn ogen is zijn moeder geheel ontluisterd in het Japanse concentratiekamp Tjideng, waar zij lichamelijk aftakelde, kaal werd geschoren en bovendien voor zijn ogen - hij was vijf jaar - op een gruwelijke manier werd afgetuigd. In tegenstelling tot 'Brief aan mijn moeder' van Ischa Meijer, waarmee het vergeleken zou kunnen worden, is het boek eigenlijk een eerbetoon voor de moeder die onder de meest gruwelijke omstandigheden - Tjideng had een beruchte sadistische kampcommandant - met veel moed haar kinderen probeerde te beschermen. De roman was aanleiding tot een felle polemiek met Rudy Kousbroek over de Indische interneringskampen.
© NBD Biblion
Jeroen Brouwers' bekendste werk verschijnt ter gelegenheid van de 20ste druk in een mooie, gebonden jubileumeditie. Het uitgangspunt van deze autobiografische roman uit 1981 vormen het overlijden en de begrafenis van Brouwers' moeder. De auteur heeft al jaren geen contact met haar; moeder en zoon zijn "voorgoed verkeerd verbonden" geraakt. Hij herinnert zich zijn kleutertijd die hij met zijn moeder, grootmoeder en zus heeft doorgebracht in een Japans concentratiekamp op Java. Het zien van de vele vernederingen in het vrouwenkamp, de dagelijkse beelden van sadisme en dood hebben zijn omgang met vrouwen grondig verstoord. De verwijdering van de geschonden moeder werd definitief toen ze hem als knaap naar een pensionaat stuurde. Zijn relatie met zijn geliefde, Liza, en later met zijn vrouw wordt overschaduwd door gevoelloosheid. Toch schuilt onder zijn uiterlijke onverschilligheid (hij gaat niet naar de begrafenis) een intense verbondenheid. Brouwers beschrijft zijn zwalkende bestaan, zijn ontreddering en zijn herinneringen aan het kamp op een buitengewoon indringende manier, met een hevige, maar onderkoelde emotionaliteit. Het boek is een hecht netwerk van elkaar spiegelende situaties en motieven: "niets bestaat dat niet iets anders aanraakt". De discussie in de jaren '80 omtrent de historische juistheid van Brouwers' relaas over het kamp Tjideng, miskende de psychologische draagwijdte van deze verdichting. Bezonken rood is uit menselijk én artistiek oogpunt een van de belangrijkste hedendaagse Nederlandse romans. Literatuur op leven en dood. [Erik de Smedt]
Copyright (c) Vlabin-VBC20041231http://www.deleeswolf.be