Beschrijving

Het lijden van de jonge Werther

Boek
Nederlands
Uitgegeven
door Athenaeum-Polak en Van Gennep in
Samenvatting
Een onbeantwoorde liefde drijft een jongeman tot het uiterste.

Recensie

Redactie
Goethe (1749-1832) schreef in zijn jeugd zijn eerste roman; in de briefvorm die zich beter leent tot het uitdrukken van het individuele, intieme. Hierin schrijft de jonge Werther aan een vriend hoe hij, "met diep, zuiver gevoel begaafd, in dwepende dromen zwelgt, zich door gepieker ondermijnt tot hij ten slotte door ongelukkige hartstochten, vooral een uitzichtloze liefde, gebroken, zich een kogel door het hoofd jaagt". De werking van dit boek was indertijd enorm; in velerlei vorm uitte zich een "Werther-Fieber": navolging van Werthers kleding, tal van zelfmoorden, talloze vertalingen. Deze vertaling leest vlot, gebruikt zeer modern idioom, en heeft haar waarde inmiddels al bewezen. Hij is hier herdrukt als Salamander Klassiek: een fraai gebonden boekje op pocketformaat. Van Gerrit Komrij een nawoord waarin hij Goethe en deze roman belicht, op zijn typerende manier met nogal aangedikte termen schermend, met uiteindelijk de aanbeveling: "het blijft een boek van alle tijden". Vrij kleine druk, volle bladspiegel.
© NBD Biblion

Werther is een verliefde romanticus die zich een kogel door het hoofd jaagt omdat Lotte al aan een ander voorbestemd is. Ogenschijnlijk een wat lullig liefdesverhaaltje dus, maar het veroorzaakte aan het einde van de 18de eeuw wel een Werther-rage en zelfs Napoleon zou het boekje in zijn reiskoffers naar Egypte hebben gehad.

Die enorme resonantie destijds, had het werkje wellicht te danken aan het feit dat het de uitdrukking is van de Weltschmerz, een onheelbare gespletenheid, die een hele generatie zal fascineren. Werther lijdt onder zijn analyse van de immobiliteit van de maatschappij: 'Wat mij het meest stoort zijn die ellendige burgerlijke conventies.' Hijzelf is een geestdriftige figuur, eerst in de liefde en de passie, daarna noemt hij zichzelf de bron van zijn ongeluk en stort hij zich geestdriftig in de dood. Het is trouwens opmerkelijk hoe sterk het motief van de vlucht uitgewerkt is. De romanticus vlucht weg in de natuur, maar ook in de letteren, afhankelijk van zijn gemoedstoestand in de lichtheid van Homerus of in de romantische zwaarte van Ossian. Ten slotte vlucht hij definitief voor de 'innerlijke, knagende ongedurigheid die overal met me mee zal gaan.'

Men vertelt dat een ware zelfmoordgolf Europa teisterde na de verschijning van deze Werther. Goethe, die zijn eigen hopeloze liefde voor Charlotte von Stein als literaire stof verwerkte, merkte aan het einde van zijn leven over de affaire op: 'Ik had geleefd, bemind en zeer veel geleden! Dat was het.' Zelfmoord kwam daarbij voor de nuchtere halfgod niet in overweging. Zeker is dat Goethe destijds een gevoelige snaar raakte. Of het boekje ook nu nog aanspreekt? De tomeloze pathetiek en de kilo's uitroeptekens storen verrassend genoeg niet en de geestdriftige afwijzing van het bestaande zal ook nu wel alerte geesten kunnen beroeren. Voeg daaraan een hartverscheurend soapachtig liefdesverhaal en je hebt een potentiële bestseller. [Kris Lauwerys]
Copyright (c) Vlabin-VBC20001231http://www.deleeswolf.be