Beschrijving

Recensie

J.T.G. Maas
De verhalen – veelal slechts vijf pagina’s lang – in deze bundel draaien om relaties tussen mannen en vrouwen die moeizaam verlopen of op het put van breken staan. Zoals het in dit soort verhalen betaamt, zijn de wendingen verrassend en is het tempo relatief hoog, hetgeen de leesbaarheid verhoogt. De verhalen, waarvan een aantal eerder elders in tijdschriften werd gepubliceerd, zijn zeker de moeite waard, zonder dat ze een literair karakter krijgen. Ze zullen een breed publiek kunnen boeien. Normale druk.
© NBD Biblion
Gemiddeld een vijftal bladzijden, veel langer zijn de korte verhalen van John Toxopeus niet. Toch trekt hij telkens een volledige wereld open. Vaak is dat een web, een kluwen van familierelaties, die verzuurd of verwaterd zijn.
In het openingsverhaal ‘Na kortstondig lijden’ spreken een man en een vrouw af voor wat ‘broer-zus-talk’, zoals ze het noemen. Plaats van de afspraak is het kerkhof waar hun moeder begraven ligt. Nog heel wat is niet uitgepraat. Een mening was zo snel gevormd, een oordeel snel geveld, maar nu worden de plooien gladgestreken, voor zover dat nog kan.
Toxopeus schrijft met een fileermesje: al het overbodige snijdt hij uit zijn verhaal. Een enkel beeld roept vaak een galerij aan gevoelens op. Sterrenbeelden die ‘in een andere hoek staan’ symboliseren bijvoorbeeld de heimwee van een man die zijn moederland heeft verlaten. Wanneer hij wil vertrekken, neemt hij de trom mee. Bijna. Dat soort subtiliteit tekent deze verhalenbundel. Het resultaat is prachtig.
Het einde van elk verhaal is vaak een verrassende wending of een ongewone ontknoping. In ‘Kom maar bij mamma’, bijvoorbeeld, wordt de schijnbaar onvermijdelijke afloop in een paar zinnen helemaal omgeleid, zonder dat het verhaal daarbij aan kracht inboet. Die plotwending is er echter niet altijd. Een verhaal als ‘Drama’, over een jongen die volgens zijn leerkracht ‘gevoel voor drama’ heeft, gaat recht op zijn doel af, maar scoort daarom niet minder goed.
Toxopeus studeerde psychologie, vertelt de flaptekst, en dat merk je. Zijn personages krijgen in enkele alinea's meer diepgang dan veel hoofdrolspelers in een langlopende soapserie. Doordat hij zoveel weglaat, is het niet altijd makkelijk om als lezer zijn spoor bij te houden. Veel verhalen lijken dan ook puzzels en het leesplezier zit hem bijgevolg niet alleen in de beeldrijke taal, het verrassingseffect of het psychologisch doorzicht, maar ook in de voldoening het raadsel op te lossen.
Puntjes van kritiek op deze bundel zijn er moeilijk te vinden. Dat de verhalen onaf lijken, maakt ze niet minder mooi of veelzeggend. Als lezer wil je zelf ook nog wat te fantaseren hebben. Dat je geen vijf verhalen na elkaar leest, is ook eerder een compliment dan een verwijt. Je hebt tijd nodig om het verhaal te laten bezinken. Dan maar geen kritiek, dat mag ook wel eens.
[Koen van Vooren]
Copyright (c) Vlabin-VBC20140415http://www.deleeswolf.be