Beschrijving

Recensie

Redactie Vlabin-VBC
Voor dit boek interviewde de Vlaamse muzikant, schrijver en theatermaker Roland Bergeys dertig Vlaamse en Nederlandse mensen over hun ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het boek opent met een woord vooraf door historicus Peter Serrien, die aan de hand van enkele citaten van oorlogsgetuigen ingaat op de betekenis van mondelinge overleveringen over de oorlog. In zijn inleiding benadrukt Bergeys dat dit boek geen geschiedschrijving wil zijn, maar mensen wil portretteren 'in de geschiedenis die ze beleefden'. In de 35 interviews komen stemmen uit Nederland en Vlaanderen aan bod met erg diverse verhalen. Zo maken we kennis met een joodse vrouw wier ouders stierven in Auschwitz, een Nederlands koppel dat terechtkwam in een kamp van de Japanners, Antwerpenaars die de bombardementen met de V-bommen van dichtbij meemaakten... Dat alles wordt verlucht met privéfoto's in zwart-wit. Bij het boek hoort ook een cd met liederen die geïnspireerd werden op de Tweede Wereldoorlog en uitgevoerd werden door de muziekgroep Borsalino. Een boeiend boek, dat een veelzijdig beeld schetst van het dagelijkse leven tijdens de oorlog.
© NBD Biblion
Voor dit boek luisterde muzikant, schrijver en theatermaker Roland Bergeys naar de verhalen van meer dan dertig mensen die opgroeiden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het zijn geen verhalen van hoofdrolspelers, van soldaten of van politici, maar van gewone mensen voor wie het dagelijkse leven door de oorlog werd verstoord, en die een straffe stoot hebben meegemaakt, veel angst hebben gekend of op het nippertje ontsnapten aan de dood. De korte verhalen zijn vaak opgehangen aan één spectaculair of merkwaardig feit. Bergeys is geen historicus, hij registreert de verhalen zonder te oordelen, te analyseren of te controleren. Ook stilistisch zijn de verhalen weinig bewerkt. Zo zijn ze soms zeer opsommend en bevatten ze typische spreektaalwoorden. Soms springt een verteller van de hak op de tak. Daarnaast is het duidelijk dat niet iedereen alles wil of kan vertellen.
De verhalen zijn opgetekend binnen het ruime geografische kader van het Nederlandstalige gebied: Bergeys trok van Ternat tot in Harderwijk en Haarlem, en van Oostende tot in Genk. Wel is er een klein overwicht aan verhalen uit het Antwerpse en uit Zeeland. Even wordt er een zijsprong gemaakt, met een verhaal over een Jappenkamp in Indonesië. Ondanks dit gebrek aan samenhang is het verbluffend om te merken hoe alle klassieke, bekende feiten uit het dagelijkse oorlogsbestaan in het boek aan bod komen: wegvluchten naar Frankrijk in mei 1940 en dan weer terugkeren, het clandestien luisteren naar radio's, de ondergedoken werkweigeraars, de wonderbaarlijke haringvangsten in 1943 en 1944, het eten van paardenvlees, het bombardement op Mortsel, het enige Jodentransport vanuit de Dossinkazerne dat werd tegengehouden. Bergeys vertelt niet hoe hij zijn getuigen selecteerde, maar hij is er wel in geslaagd aan de hand van een dertigtal ogenschijnlijk toevallig opgetekende verhalen een vrij volledig beeld van de Tweede Wereldoorlog te schetsen.
Ondertussen is de oorlog zeventig jaar geleden, en Bergeys kan dus moeilijk anders dan een aantal mensen interviewen die op het ogenblik van de feiten nog kind of tiener waren. Niet alle verhalen zijn even indrukwekkend, maar een aantal zijn dat zeker wel. Het boek bevat een aantal getuigenissen van hoogbejaarde mensen die hun verhaal nooit eerder hebben gedaan. Er is veel aandacht voor de sterke emoties die de vertellers beleefden. Mensen keken de dood in de ogen en kenden angst, maar maakten er ook het beste van, hadden plezier en werden verliefd. Het zijn ook de verhalen van wie het overleefden en verder moesten met hun leven. Soms vinden in één zin, bijna terloops, tientallen mensen de dood.
Gaan jullie ons nu doodschieten? bevat een cd met vier liedjes over de oorlog (drie Nederlandstalig en één Engelstalig) gebracht door de Mortselse muziekgroep Borselino, met onder meer Roland Bergeys en Guido Van Camp. Het boek diende bovendien als inspiratie voor een theatervoorstelling. [Dirk Passchyn]
Copyright (c) Vlabin-VBC00000000http://www.deleeswolf.be